3 lutego 2020

Jak długi okres próbny? Ile dni urlopu? Jak długie wypowiedzenie? Oto ranking rynków pracy. Gdzie Polska i ile nam brakuje do ideału?

Jak długi okres próbny? Ile dni urlopu? Jak długie wypowiedzenie? Oto ranking rynków pracy. Gdzie Polska i ile nam brakuje do ideału?

Pod względem elastyczności systemu zatrudnienia Polska znalazła się na 27. miejscu spośród 41 krajów Unii Europejskiej i OECD w najnowszym rankingu opracowanym przez litewski think-tank Lithuanian Free Market. Tkwimy w bolesnym rozkroku między elastycznym systemem obowiązującym w USA, a bardzo sztywnym, który mają we Francji. Do którego modelu nam bliżej?

Ile godzin dziennie powinniśmy pracować? Na jak długo pracodawca może zatrudniać nas na umowach na czas określony? Co z płatnymi urlopami? Czy obecne 26 dni to dużo czy mało? A może należałoby wydłużyć płatne urlopy do 35 dni, jak chcą związkowcy z OPZZ? Czy pracodawca powinien mieć prawo wyrzucić nas z pracy z dnia na dzień, a może należałoby iść w odwrotnym kierunku i wydłużyć okres wypowiedzenia?

Zobacz również:

Nie ma chyba dwóch krajów na świecie, które miałyby dokładnie taki sam system regulujący rynek pracy. Jedne dają większą swobodę pracodawcom, a więc można je zaliczyć do bardziej elastycznych. Inne w większym stopniu chronią prawa pracowników. Przykładem może być podejście do płacy minimalnej. Wiadomo, dla pracodawców to koszmar. A dla pracowników?

W Polsce od stycznia płaca minimalna wynosi 2.600 zł., ale w 2024 r. ma – zgodnie z zapowiedziami rządu – ma dobić aż do 4.000 zł brutto. Czy takie usztywnianie zarobków jest dobre? Z jednej strony to narzędzie do walki z patologią, czyli oferowaniem przez pracodawców głodowych stawek godzinowych, z drugiej może prowadzić do traktowania pracy zgodnie z zasadą: „czy się stoi, czy się leży, 2.600 zł miesięcznie się należy”. I do wzrostu bezrobocia.

Ideałem byłby znalezienie złotego środka – żeby ani jedna strona (pracodawcy), ani druga (pracownicy) nie przeginali. Poza tym regulacje rynku pracy powinny być szyte tak, by nadążały za potrzebami zmieniającej się gospodarki, np. przyjęcia imigrantów zarobkowych.

Przeczytaj też: Koronawirus z Wuhan i wycieczka do Pekinu? Wielki test dla polskich biur podróży – czy można zrezygnować z wycieczki? I co z polisą?

Przeczytaj też: Twój samolot się spóźnia? Revolut wprowadza darmowe wejściówki do lotniskowych saloników. Co trzeba zrobić, żeby zasłużyć?

Elastyczny rynek pracy w polskim zasięgu

Raport Lithuanian Free Market Institute (LFMI) na temat elastyczności umów o pracę nie daje gotowych recept. Polskim partnerem projektu jest Forum Obywatelskiego Rozwoju. Jego eksperci są przekonani, że polska gospodarka byłaby bardziej konkurencyjna dzięki uelastycznieniu umów o pracę.

„Do czołówki indeksu należą popularne kierunki emigracji Polaków – Wielka Brytania i Irlandia – jak również Czechy, zatem uelastycznienie regulacji umów o pracę jak najbardziej leży w zasięgu Polski. Dzięki elastyczności, pracownicy i pracodawcy mieliby więcej swobody w dostosowywaniu stosunku pracy w sposób odpowiadający ich preferencjom, specyfice ich pracy i zmianom na rynku – bez uciekania się do nietypowych form zatrudnienia bądź nieformalnych ustaleń”

– mówi Rafał Trzeciakowski, ekonomista FOR. W ten sposób – przekonuje – gospodarka szybciej dostosowuje się do postępu technologicznego oraz zmian koniunktury za granicą. Mniejsze bariery zwolnień przyczyniają się również do tego, że pracodawcy chętniej tworzą miejsca pracy, a pracownikom znacznie łatwiej zmienić pracę. Dodaje, że przed dojściem do władzy Prawa i Sprawiedliwości Polska zajmowała w rankingu 17. miejsce. Spadek wynika przede wszystkim z usztywnienia maksymalnych długości umów o pracę na czas określony.

Przeczytaj też: Biedronka ogłosiła duże podwyżki pensji. Ile zarobi kasjer? I niechlubna lista zawodów, w których pensje nie są „biedronkowe”

Przeczytaj też: Od stycznia przedsiębiorcy zapłacą wyższe składki na „duży ZUS”. Ale jest na to sposób: „mały ZUS”. Ile można zaoszczędzić? Liczymy!

Jak długi czas próby?

Jak w innych krajach regulowane są umowy o pracę? Co nas odróżnia od liderów rankingu, a więc USA, Japonii, Nowej Zelandii, Wielkiej Brytanii, Kanady i Irlandii? Jakie rozwiązania przyjęły kraje z końca tabeli, czyli Francja, Luksemburg, Meksyk czy Portugalia? I w stronę którego modelu powinna zmierzać Polska?

Indeks obliczany jest dla 41 krajów UE i OECD. Na ogólną ocenę składa się wynik uzyskany w każdym z czterech subindeksów. Chodzi o zatrudnianie, czyli regulacje umów o pracę na czas określony i płacy minimalnej, czas pracy (regulacje dni, godzin, nadgodzin i urlopów), reguły zwolnień (regulacje zasad wypowiadania umów) oraz koszt zwolnień (ustawowe odprawy i okresy wypowiedzenia).

Jak już wspomniałem, w Polsce umowę o pracę na czas określony można przedłużyć trzy razy, ale łącznie nie może ona obowiązywać dłużej niż 33 miesiące. Podobne rozwiązania stosuje co czwarty analizowany w zestawieniu kraj. W Estonii, na Węgrzech, Łotwie i Litwie można zatrudniać pracownika na „czasowym etacie” nie dłużej niż 5 lat, a w Szwajcarii – 10 lat.

Ale są kraje, które nie stosują w tym zakresie żadnych limitów. W tej grupie znalazła się m.in. pierwsza szóstka zestawienia. Nieco inaczej jest w Japonii, gdzie co prawda limit nie obowiązuje, a więc taką umowę można przedłużać w nieskończoność, ale wprowadzono 3-letni limit dla pojedynczej umowy. Na drugim biegunie znalazły się Chile (umowa maksymalnie na rok) i Francja (18 miesięcy).

Przeczytaj też: Młoda Lewica, czyli Zandberg i Biedroń. Jak wyglądałaby Polska, gdyby to oni mogli nam ją urządzić? Zajrzałem im do programu i…

Przeczytaj też: Ile w przyszłym roku muszą ci zapłacić za godzinę pracy? I czy to dużo czy mało? Krok ku sprawiedliwości czy granda? Liczę!

Na elastyczność systemu zatrudnienia ma też wpływ tzw. maksymalny okres próbny. Im jest on dłuższy, bardziej chroni interesy pracodawcy. Zwykle mówią pracownikom tak: na próbnym dostaniesz tyle, a jak się sprawdzisz, będzie podwyżka. A jak się nie sprawdzi, można łatwiej pracownika zwolnić, bo w przypadku tego typu umów obowiązują znacznie krótsze okresy wypowiedzenia.

W Polsce maksymalny okres próbny wynosi 3 miesiące. Wówczas okres wypowiedzenia umowy to 2 tygodnie. Kraje z najdłuższymi okresami próbnymi to Cypr (24 miesiące), Grecja i Irlandia (12 miesięcy), a w 12 krajach wynosi on 6 miesięcy. Na drugim biegunie jest Belgia, gdzie w ogóle nie ma okresu próbnego. W Austrii i Meksyku na takich warunkach można zatrudnić na jeden miesiąc, a we Włoszech i Holandii – na 2 miesiące.

Płatny urlop: w USA zero, we Francji 31 dni

W kolejnym subrankingu obejmującym czas pracy, premie za nadgodziny i gwarantowany płatny urlop niewątpliwie zyskały Stany Zjednoczone, choć z punktu widzenia pracowników marny to zysk. W USA nie ma czegoś takiego jak gwarantowany płatny urlop. Tu wszystko zależy od widzimisię pracodawcy. Kilka lat temu zetknąłem się z badaniami, z których wynikało, że blisko 30 mln Amerykanów odciętych jest od tego przywileju.

W Polsce płatny urlop uzależniony jest od stażu pracy. Po roku przysługuje nam 20 dni płatnego odpoczynku, a po 10 latach – 26 dni. Ale niedawno związkowcy z OPZZ zaproponowali zrównanie i wydłużenie urlopów aż do 35 dni. Gdyby takie regulacje weszły w życie, bylibyśmy światowymi rekordzistami.

Wśród 41 analizowanych krajów najdłuższymi urlopami mogą cieszyć się Francuzi, gdzie standardowo urlop wynosi 30 dni, a po 10-letnim stażu pracy dochodzi jeszcze jeden dzień. Finowie mają 30 dni płatnego urlopu, bez względu na staż pracy, a Brytyjczycy – 28 dni. Tyle samo co Polacy (26 dni w przypadku pracowników z 10-letnim stażem) odpoczywać mogą pracownicy z Włoch, Luksemburga i Malty. Gdzie płatne urlopy są najkrótsze? W Kanadzie i Chile pracownicy mogą liczyć na 15 dni, w Meksyku na 16 (pracownik z rocznym stażem dostanie tylko 6 dni), a w Korei Południowej 19 dni (15 dni po roku pracy).

Przeczytaj też: Spłaciłeś kredyt przed terminem? Należy ci się zwrot prowizji. Które banki zwracają, które robią to warunkowo, a które jeszcze się wahają? Mamy listę!

Przeczytaj też: Pani Jagodzie ukradli z konta 30.000 zł. Bank powinien zwrócić pieniądze, przynajmniej do czasu wyjaśnienia sprawy. Dlaczego zapomniał o tym obowiązku?

Zwolnienie bez wypowiedzenia?

Bycie zatrudnionym na etacie ma tę zaletę, że pracodawca (z pewnymi wyjątkami) nie może wyrzucić pracownika z dnia na dzień. W Unii i krajach OECD z reguły obowiązuje okres wypowiedzenia. I zwykle uzależniony jest on od stażu pracy.

W Polsce w przypadku umowy o pracę (na czas nieokreślony lub określony), okres ochronny wynosi 2 tygodnie (jeśli pracownik zatrudniony był krócej niż 6 miesięcy), miesiąc (zatrudnienie powyżej 6 miesięcy) lub 3 miesiące (zatrudnienie od co najmniej 3 lat). W rankingu pokazano warunki wypowiedzenia w przypadku pracowników z rocznym, 5-letnim i 10-letnim stażem.

Załóżmy, że pracownik przepracował w firmie co najmniej 5 lat. W Polsce może liczyć na 3-miesięczny okres wypowiedzenia, co plasuje nas pod tym kątem w czołówce. Podobne regulacje obowiązują w Szwecji, na Słowacji i Islandii. Na 4-miesięczny okres wypowiedzenia mogą liczyć Luksemburczycy, Duńczycy i Belgowie.

Przy 5-letnim stażu pracy najkrótsze okresy wypowiedzenia obowiązują w Austrii i Hiszpanii (2 tygodnie). Ale nie są to rekordziści, bo są kraje, gdzie czegoś takiego się nie praktykuje. Dzięki temu w rankingu elastyczności form zatrudnienia zapunktowały USA, ale też Nowa Zelandia i Meksyk. Co ciekawe, bez gwarantowanego przez państwo wypowiedzenia z pracy można wylecieć w Grecji.

Które miejsce w rankingu zajęły poszczególne kraje?

Na podstawie tego raportu trudno ocenić, który system jest najlepszy. W tej edycji pod względem elastyczności regulacji rynku pracy najlepiej oceniono system amerykański, najgorzej – francuski. Dwa rozwinięte gospodarczo kraje, które przyjęły dwa różne modele.

Polska plasowała się mniej więcej po środku zestawienia, choć w tej edycji, m.in. przez wspomniane zmiany w przepisach dotyczących umów na czas określony, nieco spadła. Powinniśmy uelastyczniać nasz rynek pracy zmierzając w kierunku modelu amerykańskiego, czy go usztywniać na wzór francuskiego?

Źródło zdjęcia: Pixabay

14
Dodaj komentarz

avatar
7 Comment threads
7 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
14 Comment authors
Maciej SamcikPawełDee JayMichałand Recent comment authors
  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
E.G
Gość
E.G

Elastyczny system zatrudnienia już mieliśmy w Polsce . Oznaczał płacenie pod stołem ,brak ubezpieczenia zdrowotnego i stażu pracy do emerytury, wymuszanie bezpłatnych godzin pracy , zagrożenie zwolnieniem bo „10 czeka na twoje miejsce” , 2.5 mln emigrację za chlebem , setki tys. eurosierot zostawionych na wychowanie dziadkom . Większość Polaków ma dość „niewidzialnej ręki rynku „

Olgierd
Gość
Olgierd

To co opisałeś to jest wynik sztywnego systemu zatrudnienia. Po pierwsze w PL nie było nigdy elastycznego systemu, po drugie, pomyśl logicznie: jak w systemie elastycznym (a zatem w którym jest mało obowiązków) mogą się dziać takie rzeczy? Takie rzeczy mogą się dziać tylko w systemie sztywnym. Bo to obowiązki powodują że trzeba kombinować, a ich nie ma, to nie ma po co kombinować.

anonymous
Gość
anonymous

Sytuacja A. D. kwiecień 2019. Po przejściu sita rekrutacyjnego pracownik otrzymuje informacje że musi za darmo i bez umowy przepracować tydzień czasu bo przecież nie zostanie zatrudniony w ciemno bez pokazania że się nadaje. U dotychczasowego pracodawcy urlop nie zostaje udzielony więc trzy dni urlopu na żądanie plus dwa dni weekendu. Po pięciu przepracowanych dniach informacja że pracownik się nadaje, proszę się zwolnic i zaczynamy po wakacjach. Po wakacjach pracownik przychodzi i dowiaduje się że jednak nie zostanie zatrudniony… Sytuacja A. D. styczeń 2020. Dział kadr nakazuje kierownikowi udzielić zaległego urlopu jeszcze z 2016 bo dawno temu minął termin wykorzystania.… Czytaj więcej »

Roman
Gość
Roman

Proponuję ustanowić policję „pracowniczą” która będzie dbać o dobrostan pracownika. Oraz w każdym zakładzie pracy oficer polityczny, który będzie nadzorował dbałość o „kulturę”. Aaaa, tfu, to nie ten ustrój. A może jednak? Skąd się tyle komunistów nagle zaczęło brać? (tak, to był sarkazm) Co do opisanych sytuacji: To czemu się człowieku godzisz, żeby cię jak szmatę traktowali? W pierwszej sytuacji odpowiedź na „propozycję” darmowej pracy brzmi: „Dziękuję bardzo, ale nie skorzystam, do widzenia”. W drugiej sytuacji w ogóle nie odbierasz telefonu, ew. mówisz, że w takim razie się zwalniasz. Jak się dajesz, to co się dziwisz, że cię wykorzystują? Ja… Czytaj więcej »

Marcin
Gość
Marcin

Socjalistów, jeśli już.

roman_konan
Gość
roman_konan

Roman, pomyśl zanim coś napiszesz. Teksty typu: „jak Ci nie pasuje to się zwolnij” są co najmniej kiepskie. Życie nie jest czarno-białe. Nie wszyscy pracują i mieszkają w Warszawie czy innym dużym mieście. Nie zawsze mamy oczywisty wybór między pracowaniem, a nie pracowaniem u konkretnego pracodawcy, bo tak nam się chce…Nie zawsze można sobie pozwolić na szybką zmianę pracy (rodzina, dzieci, choroby, zdrowie, wiek, sprawy organizacyjne: mobilność, dojazdy…itd. Niestety wbrew pozorom, ofert pracy jest mnóstwo na rynku, ale 80% z nich to prace śmieciowe albo za śmieciowe pieniądze zwłaszcza w mniejszych miastach. To, że pracodawca traktuje kogoś jak śmiecia to… Czytaj więcej »

EMD
Gość
EMD

No nie do końca wiem skąd te dane. Pracowałem w Stanach (Massachusetts) i było 12 dni urlopu oraz w Niemczech (baden Wuerttemberg) i było 27 dni urlopu.
W Stanach rzeczywiście mogą zwolnić z dnia na dzień, co więcej sporo firm am zwyczaj raz na parę lat zwolnić kilka procent ludzi z firmy. Za to w DE miałem wrażenie, że trzeba się „starać” żeby pracodawca się z tobą pożegnał.

Olgierd
Gość
Olgierd

Chodzi o to że w USA państwo nie narzuca obowiązku płatnego urlopu. Natmiast pracodawca z pracownikiem mogą sobie sami ustalić między sobą ile bedzie takiego urlopu lub że nie będzie płatnego urlopu. Dogadują to między sobą. Na tym polega liberalizm, że państwo nie wtrąca się tam, gdzie nie trzeba.

adamus
Gość
adamus

co do długości urlopu to przydałaby się jeszcze informacja ile dana nacja pracuje średnio godzin w ciągu roku. z samej statystyki wychodzi, że np. Francuz pracuje ok 250 h w ciągu roku mniej niż Polak bo ma krótszy tydzień pracy. to samo Brytyjczyk, chociaż tu różnica nie jest aż tak duża, ale w ciągu roku jednak wychodzi ok 100 h na korzyść Brytyjczyka.

and
Gość
and

jest takie badanie, ktore analizowalem i jest ono blednie interpretowane przez czytajacych i w takiej formie jest przekazywane dalej. W krajach gdzie praca na niepelny etat jest popularna (FR, NL, BE, S, DE, UK, itd) wychodzi statystycznie mniejsza ilosc godzin. W PL i demoludach malo kto moze pracowac na niepelny etat, bo obciazenia fiskalne sa zbyt duze. Glowna roznica tworzona jest przez kobiety w ciazy i powracajace z macierzynskiego – w/w krajach bardzo czesto pracownik wraca na niepelny etat – u nas siedzi na L4 lub zwolnieniu -> w takim przypadku taka osoba nie jest wliczana do ogolu pracujacych wg.… Czytaj więcej »

Michał
Gość
Michał

Zaraz „w kierunku modelu amerykańskiego” a co jest teraz w USA? roznoszą wirusy, bo idą chorzy do pracy…

Dee Jay
Gość
Dee Jay

Jak zwykle w statystyce trudno ująć wszystkie aspekty i dochodzi do uproszczeń, które niestety czasem przybierają formę przekłamań. To nieprawda, że w Finlandii jest 30 dni urlopu (wiem co mówię, bo tu mieszkam i pracuję). Jest 25 dni. Skąd ta rozbieżność? Otóż w Finlandii, pomimo iż sobota od wielu już lat jest dniem wolnym od pracy, to z punktu widzenia urlopu nie jest (pewne archaizmy pozostają jak widać na wieki). Stąd tydzień urlopu kosztuje 6 dni urlopowych (poniedziałek-sobota), a nie 5 (poniedziałek-piątek). Czyli w praktyce, długość urlopu nie różni się od większości innych krajów z „czołówki”.

Paweł
Gość
Paweł

Mała uwaga do ilości płatnego urlopu w Wielkiej Brytanii – jest to 20 dni do swobodnej dyspozycji pracownika i 8 dni świątecznych (Bank Holiday), które są ustalone przez rząd (Wielkanoc, Boże Narodzenie itp, a jeśli 25.12 wypada w weekend to wolny będzie kolejny dzień).

Maciej Samcik
Admin

Dzięki za dopisek!

Subiektywny newsletter

Bądźmy w kontakcie! Zapisz się na newsletter, a raz na jakiś czas wyślę ci powiadomienie o najważniejszych tematach dla twojego portfela. Otrzymasz też zestaw pożytecznych e-booków. Dla subskrybentów newslettera przygotowuję też specjalne wydarzenia (np. webinaria) oraz rankingi. Nie pożałujesz!

social-facebook social-feed social-google social-twitter social-instagram social-youtube social-linkedin social-rss top-search top-menu