Mówią, że to koniec ery taniego pieniądza. Polacy czekają na wyższe oprocentowanie obligacji detalicznych. Czy to już? Jest październikowa oferta

Mówią, że kończy się era taniego pieniądza. Na świecie zaczynają rosnąć stopy procentowe, tli się problem niskich zapasów ropy naftowej, na horyzoncie majaczy wyższa inflacja, a rentowności obligacji na całym świecie poszły mocno w górę. Tymczasem Ministerstwo Finansów ogłosiło nową ofertę obligacji. Oprocentowanie ani drgnie. Dlaczego? Czy coś by się zmieniło, gdyby Polacy – w geście protestu lub po prostu z powodu coraz mniejszej atrakcyjności – przestali kupować detaliczne obligacje?

Dotychczas oprocentowanie obligacji skarbowych było dosyć przewidywalne. Stawka oprocentowania najczęściej rosła po podwyżkach oficjalnej ceny pieniądza i spadała po obniżkach stóp procentowych. Od tej reguły były pewne wyjątki (czasem np. długoterminowe obligacje zyskiwały na atrakcyjności bardziej niż inne) i drobne przesunięcia czasowe, ale generalnie nie da się ukryć, że Ministerstwo Finansów „podążało” za Radą Polityki Pieniężnej.

Globalny system finansowy się zmienia. Co to oznacza dla ciułaczy?

Pojawia się pytanie, czy Ministerstwo Finansów nie powinno zacząć płacić nam lepiej, skoro globalny system finansowy powoli się zmienia. Geopolitycznych napięć było ostatnio bez liku, skończyła się (przynajmniej na jakiś czas) era taniego pieniądza. Widzimy coraz więcej sygnałów, że globalna gospodarka przechodzi od ery obfitości kapitału do ery jego deficytu.

W zeszłym tygodniu mogliśmy zaobserwować zarówno pierwszą od trzech lat podwyżkę stóp procentowych w Stanach Zjednoczonych (o 0,25 punktu procentowego, do przedziału 3,75–4%), jak i drugą w tym roku podwyżkę stóp procentowych w Japonii (do 1,25%, poziomu najwyższego od… 1995 roku). Stopy procentowe zaczynają więc rosnąć, ale warto pamiętać, że nie są uniwersalnym remedium na inflację. Duża część wzrostów cen wynika z szoków podażowych, czyli po prostu z rosnących cen kluczowych, deficytowych na rynku towarów.

Wciąż nie udało się zażegnać konfliktu na Bliskim Wschodzie. Wręcz przeciwnie, co rusz słyszymy o jakichś nowych uszkodzeniach infrastruktury naftowej. W rezultacie ceny na stacjach benzynowych biją rekordy (tutaj o tym pisaliśmy), globalne zapasy ropy i produktów naftowych niebezpiecznie się kurczą, a inflacja na całym świecie znowu zaczyna rosnąć.

Takie warunki sprzyjają oczekiwaniom większego wynagrodzenia za inwestycje w obligacje. I faktycznie rentowność obligacji na całym świecie poszła w górę. Rentowność 10-letnich obligacji skarbowych USA przebiła niedawno 5%. W tej sytuacji polskie obligacje także musiały podrożeć, gdyż inwestorzy na mniej rozwiniętych rynkach oczekują odpowiedniej premii za ryzyko. W rezultacie rentowność polskich obligacji hurtowych na chwilę przekroczyła poziom 6,5%. A przez ostatnie trzy ostatnie lata nie zdarzało jej się prawie w ogóle przekraczać 6%.

A to wcale nie musi być koniec wzrostu rentowności polskich obligacji. Pod koniec zeszłego tygodnia agencja ratingowa Moody’s obniżyła ocenę wiarygodności naszego kraju z A2 do A3. Powody były dosyć oczywiste – rosnące zadłużenie i koszty obsługi tegoż zadłużenia. W tej sytuacji całkiem zasadne staje się pytanie, czy oprocentowanie obligacji Skarbu Państwa nie powinno wzrosnąć? Odsetki dla szarych ciułaczy, posiadaczy drobnych oszczędności, których zachęca się do inwestycji w obligacje, coraz bardziej rozjeżdżają się z odsetkami, na które mogą liczyć inwestorzy hurtowi.

Czytaj też: Rating Polski w dół, a Portugalii… w górę. Oto „czarny koń” europejskiej gospodarki. Zawstydza Niemcy, zawstydza Polskę. Czym go karmią?

Październikowa oferta obligacji – oprocentowanie… bez zmian!

Sytuacja na świecie wygląda tak, że Ministerstwo Finansów miało argumenty, aby poprawić oprocentowanie obligacji. W ofercie obligacji oszczędnościowych, która będzie obowiązywać od 1 października, niestety po raz kolejny nic się nie zmieni.

Jeżeli chodzi o roczne obligacje ROR, to w październiku nadal będą oprocentowane na 4% w pierwszym miesięcznym okresie odsetkowym i na wysokość stopy referencyjnej NBP (obecnie 3,75%) w kolejnych okresach. Dla dwuletnich obligacji DOR oprocentowanie będzie równe odpowiednio 4,15% w pierwszym okresie i stopie referencyjnej powiększonej o 0,15 punktu procentowego w kolejnych miesiącach (obecnie 3,90%). Odsetki obligacji z oprocentowaniem uzależnionym od stopy NBP są wypłacane co miesiąc.

Obligacje o stałym oprocentowaniu wiążą się z oprocentowaniem w wysokości 2% na trzy miesiące (symbol OTS) lub 4,4% na trzy lata (symbol TOS). To oznacza, że każda obligacja warta 100 zł przyniesie nam odpowiednio 41 groszy odsetek „na rękę” po trzech miesiącach lub 11,17 zł po trzech latach.

Czteroletnie obligacje indeksowane inflacją (COI) dalej będą oprocentowane na 4,75% w pierwszym rocznym okresie odsetkowym. W kolejnych latach oprocentowanie będzie równe inflacji powiększonej o 1,5 punktu procentowego marży. Natomiast dla dziesięcioletnich obligacji EDO wartości te wynoszą odpowiednio 5,35% w pierwszym roku i 2 punkty procentowe ponad inflację w następnych latach. Odsetki z obligacji COI wypłacane są co roku, a z obligacji EDO kapitalizowane i wypłacane na koniec inwestycji.

Nie zmieni się także oferta obligacji rodzinnych, które są przeznaczone dla rodziców małych dzieci. Oprocentowanie obligacji ROS (sześcioletnich) wyniesie 5% w pierwszym roku i 2 punkty procentowe marży ponad inflację w kolejnych latach. Z kolei dwunastoletnie obligacje ROD zapłacą w pierwszym roku aż 5,6%. W tym wypadku rekordowa jest też marża ponad inflację, która w kolejnych latach wynosi aż 2,5 punktu procentowego.

Czytaj też: Świetne oprocentowanie i… brak spersonalizowanej umowy. „Jak udowodnić, że mam tam pieniądze?” – pyta klient. I co z gwarancjami? Wyjaśniam

Oferta obligacji zawodzi? Oprocentowanie od dawna bez zmian

Można się zastanawiać, dlaczego Ministerstwo Finansów nie poprawiło, chociaż symbolicznie, oferty obligacji oszczędnościowych. Ostatnia zmiana oprocentowania obligacji miała miejsce w kwietniu, a więc już po wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie. Tylko problem jest taki, że oprocentowanie obligacji skarbowych wtedy… spadło.

Jeżeli chcemy przypomnieć sobie ostatnie podwyżki oprocentowania obligacji, to musimy cofnąć się aż do października 2022 roku. Wtedy inflacja wynosiła astronomiczne 17,9%, a stopy procentowe plasowały się na poziomie 6,75%. Potem mieliśmy jeszcze dwukrotną podwyżkę oprocentowania, ale poprzez poprawę marży ponad inflację. Ostatnio taki zabieg miał miejsce w czerwcu 2024 roku.

Jak możecie zobaczyć na powyższym wykresie, oprocentowanie obligacji od kilku lat jest wyższe zarówno od inflacji, jak i od referencyjnej stopy procentowej. To bardzo korzystna sytuacja dla Polaków inwestujących w obligacje, którzy dostają szansę na ochronę realnej wartości swoich oszczędności. Warto jednak pamiętać, że opłacalność danej inwestycji poznamy dopiero za jakiś czas, patrząc na przyszły poziom inflacji. A tego nigdy z góry nie znamy.

Czytaj też: OKI, czyli batalia o setki miliardów złotych. Jak przyciągnąć posiadaczy oszczędności do inwestowania w Polsce? Oni mają na to trzy sposoby

Dlaczego oprocentowanie obligacji stoi w miejscu?

Prawda jest taka, że Ministerstwo Finansów nie musi konkurować o nasze oszczędności z rządami innych krajów. Rentowność 10-letnich obligacji Stanów Zjednoczonych przebiła niedawno 5%, a Polski na chwilę nawet poziom 6,5%. To teoretycznie źle wygląda, że Polska płaci mniejsze odsetki swoim obywatelom niż inwestorom hurtowym, ale w praktyce niewielu Polaków jest w stanie kupić na giełdzie obligacje hurtowe, które niejednokrotnie „płacą” znacznie lepiej niż detaliczne.

Jedni nie wiedzą, jak można kupić hurtowe obligacje, inni mają za małe oszczędności, a jeszcze inni po prostu się boją takiej inwestycji. Problemem jest też ich niska płynność oraz – w większości przypadków – wysoka wartość nominalna pojedynczej obligacji. Bywa, że trudno zrozumieć specyficzny sposób wyceny tych obligacji na giełdzie. Zapewne będą tacy, którzy się na ich zakup zdecydują – np. w ramach nowych kont OKI, na których limit dla notowanych na giełdzie obligacji będzie (chyba) w wysokości 100 000 zł. Nie spodziewam się jednak zbyt dużej liczby takich inwestorów.

Ministerstwo Finansów konkuruje głównie z bankami, w których trzymamy depozyty terminowe. A po drugie, kieruje się wysokością stopy referencyjnej NBP, a więc „urzędową” ceną pieniądza. Rada Polityki Pieniężnej we wrześniu pozostawiła stopy na niezmienionym poziomie, więc i oprocentowanie obligacji oszczędnościowych pozostało bez zmian. To się oczywiście może zmienić w następnych miesiącach, bo np. stopy procentowe w Stanach Zjednoczonych wzrosły (tutaj pisał o tym Maciek Danielewicz). Polskie jastrzębie w Radzie mogą pójść w te ślady.

Jest to tym bardziej prawdopodobne, że jeśli „rozjedzie” się cena pieniądza ustalana przez NBP oraz rentowność obligacji na rynku, to będzie problem ze znalezieniem inwestorów na krótkoterminowe obligacje polskiego rządu. Ale z drugiej strony oferta depozytów bankowych na razie, delikatnie pisząc, przegrywa z oprocentowaniem obligacji. We wrześniu najlepsze trzyletnie depozyty (a więc takie, które mogą konkurować z obligacjami TOS) były oprocentowane na 4,8% (platforma Raisin), 4,2% (Bank Pekao) i 4,1% (Toyota Bank).

Z kolei najciekawsze dwunastomiesięczne lokaty, które mogą być konkurencją dla obligacji ROR, oprocentowane były na 4,15% (Inbank), 4% (BFF Banking Group, Toyota Bank, Raisin, Raiffeisen Digital Bank) i 3,6% (Santander Consumer Bank). Szczegóły w najnowszym rankingu depozytów.

Na korzyść obligacji przemawia też to, że możemy je kupić dowolnym momencie i za dowolną kwotę, a nie tylko w jakiejś promocji na nowe środki, oraz to, że w przypadku wcześniejszego zakończenia oszczędzania i tak zachowujemy część odsetek (a właściwie całe odsetki, ale płacimy opłatę za wcześniejszy wykup uzależnioną od typu obligacji).

Czytaj też: Ogłosili konto bez opłat i ukrytych gwiazdek. Czyżby wracała era bezwarunkowo darmowych rachunków? A może ktoś przekombinował?

Niski popyt mógłby wpłynąć na wysokość oprocentowania

Sytuacja mogłaby się zmienić, gdyby Polacy zbojkotowali ofertę obligacji. Gdyby popyt na papier „siadł”, to Ministerstwo Finansów byłoby zmuszone do korekty oprocentowania. Problem w tym, że popyt nie tyle nie „siada”, ile jest wręcz… rekordowy. W sierpniu Polacy nabyli obligacji Skarbu Państwa o łącznej wartości 8,2 mld zł.

To aż o 40% więcej niż rok temu w sierpniu i trzeci z rzędu miesiąc z wynikiem powyżej 8 mld zł. Łącznie w pierwszych ośmiu miesiącach roku sprzedaż obligacji wyniosła 56,9 mld zł i była o 11% wyższa niż w 2025 roku. Na razie 2026 rok jest drugim najlepszym w historii, przegrywając delikatnie z rekordowym 2024 rokiem.

Najchętniej wybieramy obligacje, które regularnie wypłacają jakiś rodzaj „dywidendy”, czyli odsetki. Rocznych obligacji ROR nabyliśmy za 3,2 mld zł, dwuletnich obligacji DOR za 0,6 mld zł, a czteroletnich obligacji COI za 1,5 mld zł. Popularne są też trzyletnie obligacje o stałym oprocentowaniu TOS, które sprzedały się za 1,7 mld zł.

—————————-

CZYTAJ TEŻ:

WAŻNY DISCLAIMER: Pamiętaj, to nie są porady inwestycyjne ani tym bardziej rekomendacje. Jesteśmy tylko blogerami i dziennikarzami, nie mamy licencji doradcy inwestycyjnego i nie możemy wydawać rekomendacji. Dzielimy się po prostu swoim doświadczeniem i tylko tak to traktuj. Twoje pieniądze to Twoje decyzje, a my – o czym się już wielokrotnie przekonaliśmy – nie jesteśmy nieomylni. Weź to, proszę, pod uwagę, czytając w „Subiektywnie o Finansach” ten i inne teksty o inwestowaniu.

Zdjęcie główne: wygenerowane w Gemini