Czy polscy pracodawcy doszli już do ściany ze wzrostem wynagrodzeń? Większość z nas nie może już liczyć na duże podwyżki, ale… są wyjątki!

Przeciętne wynagrodzenie w Polsce rośnie coraz wolniej. Już tylko o 3% wyprzedza przyspieszającą inflację. Czy to sygnał, że polski rynek pracy doszedł do ściany, a nad naszymi dochodami z pracy zbierają się czarne chmury? Jak zwiększa się luka płacowa między branżami? Jak bardzo Warszawa odbiega od reszty kraju i czy warto właśnie teraz zmienić pracę na inną, lepiej płatną?

To już oficjalne: najniższe wynagrodzenie w Polsce w przyszłym roku wyniesie 4950 zł brutto miesięcznie. Stosowne rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw. To tylko o 114 zł więcej, niż wynosi minimalna płaca w tym roku. Związki zawodowe domagały się podwyżki płacy minimalnej do minimum 5200 zł, ale stanęło na stosunkowo skromnym wzroście. Nawet najniżej wynagradzany pracownik nie będzie mógł zarabiać na pełnym etacie umowy o pracę mniej niż 3700 zł na rękę. Najniższa płaca za godzinę pracy nie będzie mogła wynieść mniej niż 32,3 zł, a więc jakieś 23,5 zł na rękę.

Wyjątkowo skromny wzrost najniższej pensji to zła wiadomość dla ok. 20% pracowników w Polsce, którzy właśnie tyle pieniędzy biorą do kieszeni. Przeciętne wynagrodzenie w połowie roku wyniosło w Polsce 9233 zł miesięcznie brutto, czyli w przypadku umowy o pracę 6624 zł netto. Tu też szału nie ma. W skali roku ten wzrost średniej płacy – 6,6% – wciąż wyprzedza inflację (3,4%), ale już tylko niewiele.

Tyle że średnią płacę lub więcej pobiera w Polsce mniej niż połowa pracowników. Środkowa pensja (czyli mediana) to mniej więcej 7450 zł brutto, czyli jakieś 5400 zł na rękę. To już nie jest czas, kiedy można mówić o rynku pracownika. Co dzieje się pod powierzchnią tych danych? Rosnące rozwarstwienie między branżami oraz pierwszy wyraźny sygnał, że pracodawcy zaczynają mocniej zaciskać pasa.

Pensja Polaka: czy wciąż stać nas na coraz więcej? Ogromne rozbieżności płac

Dane statystyczne GUS o przeciętnym wynagrodzeniu to jedno, a drugie – ważniejsze dla przeciętnego Kowalskiego – jest to, jak obecnie wygląda prawda o realnej sile nabywczej indywidualnego portfela. Jeśli spojrzymy na wskaźniki płac z ostatnich dwóch lat, wyraźnie widać, że rynek pracy przeszedł istotną ewolucję. O ile w połowie 2024 roku realne wynagrodzenia dynamicznie wyprzedzały rosnące wtedy szybko ceny, zapewniając pracownikom zauważalny skok zamożności, o tyle kolejne kwartały przyniosły stopniowe schłodzenie tego trendu. Wynagrodzenia rosną, ale wolniej.

Widać to na wykresie GUS z lipcowego raportu o sytuacji gospodarczej w Polsce. Wynagrodzenia wciąż notują wzrosty, ale dynamika słabnie z miesiąca na miesiąc. O ile na początku okresu objętego wykresem, w czerwcu 2024 roku, nominalny wzrost wynagrodzeń wynosił 11%, a realny 8,1%, o tyle w czerwcu 2026 roku nominalny wzrost wynagrodzeń wyniósł 5,9%, a realny 3,3%. Chodzi tu o przeciętne miesięczne wynagrodzenia brutto w sektorze przedsiębiorstw, ale dynamiki wynagrodzeń w innych sektorach były podobne:

Przełomowy pod tym względem okazał się początek 2026 roku. Jak pokazuje powyższy wykres GUS, zielona linia reprezentująca płacę realną weszła w wyraźne spłaszczenie, osiągając lokalny dołek w okolicach kwietnia, kiedy realny wzrost wyniósł tylko 2,1%. Dla wielu gospodarstw domowych był to moment, w którym podwyżki przestały dawać odczuwalny oddech finansowy, a zaczęły jedynie amortyzować bieżący poziom inflacji.

Okres gwałtownego, dwucyfrowego wzrostu zamożności Polaków wyraźnie dobiegł końca. Przynajmniej w tym cyklu gospodarczym. Wchodzimy teraz w etap stabilizacji, w którym o każdą realną podwyżkę pensji – powyżej wskaźnika inflacji – będzie na rynku pracy znacznie trudniej, a pracodawcy zaczną wykorzystywać swoją przewagę.

Jak rozumieć termin „średnie wynagrodzenie”? Wiele osób pewnie mocno się zdziwiło, kiedy usłyszało o wysokości średniego wynagrodzenia na poziomie 9300 zł brutto. Nie jest to typowa wysokość wynagrodzenia w Polsce. Pokazują to dane w rozbiciu na poszczególne gałęzie gospodarki. Widać w nich, że rynek pracy wyraźnie się spolaryzował. Na jednym biegunie jest np. sektor nowych technologii i energii, gdzie przeciętna pensja osiąga pięciocyfrowe kwoty.

W branży informacji i komunikacji średnie zarobki sięgają 15 900 zł brutto, czyli aż o 70% powyżej średniej dla całego sektora firm. Podobnie jest w branży wytwarzania energii, górnictwie czy działalności naukowo-technicznej, gdzie przeciętne miesięczne płace przekraczają 13 000 zł brutto. Na drugim biegunie znajdują się branże, w których o takich kwotach nikt nawet nie marzy. W handlu oraz przetwórstwie przemysłowym — czyli tam, gdzie pracuje ogromna część Polaków — średnie pensje oscylują wokół 8500 zł brutto.

Sporo poniżej ogólnej średniej. Najtrudniejsza sytuacja panuje w popularnej i rozwijającej się branży zakwaterowania i gastronomii, gdzie przeciętne wynagrodzenie na poziomie 6800 zł brutto jest już wyraźnie, bo aż o jedną czwartą, poniżej rynkowej średniej. Wiadomo, że pracuje tam sporo młodych ludzi, a próg wejścia nie jest zbyt wysoki. Zatrudnić się może niemal każdy. Nierówności te stają się jeszcze bardziej wyraziste, gdy przestaniemy patrzeć na średnią branżową, a skupimy się na tym, ile tak naprawdę trafia na konto „statystycznego Kowalskiego”.

CZYTAJ TEŻ:

Średnia krajowa kontra rzeczywistość

Aby zrozumieć, dlaczego statystyczny Polak z niedowierzaniem kręci głową, czytając o średniej pensji sięgającej niemal 10 000 zł brutto, trzeba sięgnąć po najnowszy raport GUS o rozkładzie wynagrodzeń w gospodarce narodowej. Kiedy spojrzymy na medianę, czyli dokładny środek rozkładu wynagrodzeń, widzimy zupełnie inny obraz. Z opublikowanych w sierpniu danych wynika, że mediana wynagrodzeń wyniosła 7690,82 zł brutto.

Dokładnie połowa pracujących Polaków zarabia mniej niż ta kwota, a druga połowa – więcej. W praktyce oznacza to, że oficjalna średnia pensja w danych GUS jest zawyżona w stosunku do mediany aż o 22,8%. Garstka świetnie opłacanych specjalistów i menedżerów podbija ogólny wskaźnik, tworząc iluzję powszechnego bogactwa.

Jeszcze większe wrażenie robią dane GUS o wynagrodzeniach, jeśli spojrzymy na płace pod względem wielkości firmy i pracodawcy. W mikroprzedsiębiorstwach zatrudniających do dziewięciu osób mediana wynagrodzeń zatrzymała się na poziomie 4806 zł brutto, co odpowiada płacy minimalnej. Tymczasem w wielkich podmiotach zatrudniających powyżej 1000 pracowników mediana wyniosła aż 9146 zł brutto. Oznacza to, że praca w wielkiej korporacji lub dużym zakładzie produkcyjnym daje statystycznie niemal dwukrotnie wyższą „podstawę” finansową niż zatrudnienie u małego, lokalnego przedsiębiorcy!

Nowy raport GUS przynosi też niezwykle ciekawe wnioski dotyczące różnic w zarobkach kobiet i mężczyzn, które mocno wykraczają poza utarte schematy. Choć ogólna mediana przemawia delikatnie na korzyść mężczyzn (7753 zł wobec 7631 zł u kobiet), to w podziale na branże dochodzi do sporych zaskoczeń.

Największa dysproporcja na niekorzyść kobiet występuje w działalności finansowej i ubezpieczeniowej, gdzie różnica w przeciętnym wynagrodzeniu sięga niemal 42%. Z drugiej strony, w branży budowlanej to kobiety zarabiają średnio o 16,8% więcej od mężczyzn, co wynika z faktu, że na placach budów wykonują one głównie wyspecjalizowane prace inżynieryjne, biurowe czy zarządcze.

Geografia zarobków. Warszawa w osobnym matriksie

Rozwarstwienie polskich płac ma nie tylko wymiar branżowy czy biznesowy, ale też bardzo wyraźną mapę geograficzną. Analizując dane GUS w ujęciu terytorialnym, trudno oprzeć się wrażeniu, że stolica i kilka największych aglomeracji funkcjonują w zupełnie innej rzeczywistości ekonomicznej niż reszta kraju. Nie dziwią więc migracje do Warszawy czy Krakowa z innych regionów kraju, a przy okazji – presja na rynek mieszkaniowy w największych metropoliach. Pod wpływem wyższych zarobków rosną tam nie tylko ceny mieszkań, ale też wyższe są ogólne koszty życia.

Mazowieckie – a w zasadzie sama Warszawa i przyległy obszar metropolitalny – to region, który od lat wyśrubowuje krajową średnią, dystansując resztę województw. Przeciętne wynagrodzenie w stolicy regularnie przekracza krajową średnią o kilkanaście do kilkudziesięciu procent. To w Warszawie skumulowane są centralne biura międzynarodowych korporacji, banków, centra usług dla biznesu oraz flagowe firmy sektora najnowszych technologii, IT i finansów, co sztucznie podbija wskaźnik dla całego regionu.

Ta „warszawska wyspa” tworzy jednak sporą iluzję. Gdy wyjmiemy stolicę z mazowieckich i ogólnopolskich statystyk, okazuje się, że w wielu powiatach oddalonych od największej metropolii w kraju zaledwie o kilkadziesiąt kilometrów, dominują stawki bliskie płacy minimalnej. Podobny wzorzec — choć na mniejszą skalę — widać wokół innych dużych ośrodków bogatych w siedziby wielkich i nowoczesnych korporacji, takich jak Kraków, Wrocław czy Gdańsk.

W efekcie miejsce zamieszkania wciąż determinuje wysokość wypłaty w stopniu porównywalnym do wykształcenia czy stażu pracy. Mieszkaniec mniejszego miasta powiatowego, wykonujący dokładnie tę samą pracę biurową lub produkcyjną co jego rówieśnik w stolicy, musi liczyć się ze stawką niższą nawet o 30–40%. Z kolei w metropoliach rynek pracy jest o wiele bogatszy i zróżnicowany, a wiele rodzajów prac ma charakter unikatowy. To kolejny powód, dla którego ogólnopolska „średnia GUS” tak bardzo mija się z odczuciami większości Polaków.

CZYTAJ TEŻ:

Czy grozi nam spadek wynagrodzeń? Czy pracodawcy doszli do ściany?

Pytanie, które zadają sobie zarówno pracownicy, jak i dyrektorzy finansowi w firmach, brzmi: czy chwilowe schłodzenie w statystykach to tylko przejściowy epizod czy zapowiedź nowej rzeczywistości na rynku pracy. Co można wyczytać z ostatnich danych GUS? Po latach gwałtownego, dwucyfrowego wyścigu płac, polska gospodarka zaczyna wchodzić w fazę stabilizacji, w której firmy ostrożniej będą dysponować budżetami na podwyżki. Gospodarka rośnie, ale wyraźnie spadła dynamika cen, więc brak powodu do podwyżek.

Kluczowym czynnikiem wyhamowania dynamiki płac są rosnące koszty prowadzenia działalności. Duże skoki płacy minimalnej w ubiegłych latach, wysokie ceny energii oraz rosnące pozapłacowe koszty pracy sprawiły, że wiele przedsiębiorstw – zwłaszcza z sektora małych i średnich firm – osiągnęło próg rentowności. Pisałem o tym w artykule, który był podsumowaniem kondycji przedsiębiorstw w Polsce w ostatnich okołopandemicznych latach. Wnioski o rentowności polskich firm nie były wesołe.

CZYTAJ O TYM:

Jak pokazują dane o medianie w mikrofirmach, dla najmniejszych podmiotów podnoszenie pensji ponad ustawowe minimum stało się obecnie wyzwaniem. W efekcie pracodawcy coraz rzadziej sięgają po powszechne podwyżki inflacyjne dla całych zespołów, na rzecz punktowych premii uznaniowych i podwyżek uzależnionych od twardych wyników.

Nie oznacza to jednak powrotu do „rynku pracodawcy” w wydaniu sprzed lat. W kluczowych branżach, takich jak nowe technologie, energetyka czy specjalistyczne usługi inżynieryjne, niedobór wykwalifikowanych kadr wciąż wymusza utrzymanie wysokich stawek.

Zmienia się jednak układ sił podczas negocjacji. Dziś powoływanie się wyłącznie na „średnią krajową z newsów” czy ogólną inflację rzadko przynosi skutek. Najnowsze dane GUS są dla pracowników jasnym sygnałem: przestrzeń na automatyczne wzrosty wynagrodzeń skurczyła się, a karty w drugiej połowie roku będą rozdawać ci, którzy potrafią udowodnić swoją unikatową wartość dla organizacji.

Niezależnie od tego, czy patrzymy na statystyczne korekty kwartał do kwartału, czy na wyhamowujący wskaźnik realnej siły nabywczej, wniosek na nadchodzące miesiące jest jeden. Polska gospodarka przechodzi od fazy „ilościowego” do „jakościowego” wzrostu płac. Dla pracowników oznacza to konieczność bardziej świadomego zarządzania własną ścieżką kariery, a dla firm — wyzwanie, jak zatrzymać kluczowych talentów w czasach, gdy budżety przestały być z gumy.

CZYTAJ TEŻ:

——————————-

ZAPISZ SIĘ NA NEWSLETTERY

>>> W każdy weekend sam Samcik podsumowuje tydzień wokół Twojego portfela. Co wydarzenia ostatnich dni oznaczają dla Twoich pieniędzy? Jakie powinieneś wyciągnąć wnioski dla oszczędności? Kliknij i się zapisz.

>>> Newsletter „Subiektywnie o Świ(e)cie i Technologiach” będziesz dostawać na swoją skrzynkę e-mail w każdy czwartek bladym świtem. Będzie to podsumowanie najważniejszych rzeczy, o których musisz wiedzieć ze świata wielkich finansów, banków centralnych, najpotężniejszych korporacji oraz nowych technologii. Kliknij i się zapisz.

-——————————

Źródło zdjęcia: Pixabay