Czy w Polsce może wrócić drożyzna? Sprawdzam ceny w okolicznych sklepach i na stacji benzynowej. Nie mam dobrych wieści

To było do przewidzenia. Przed wyborami paliwo mocno taniało, po wyborach zaczęło drożeć. Ale nie tylko ceny paliwa mogą namieszać w październikowym odczycie inflacji. Tradycyjnie sprawdziłem ceny w okolicznych sklepach. Ile może wynieść inflacja w październiku? I czy może wrócić na ścieżkę wzrostu?

Jeszcze niedawno dyskusja o inflacji w Polsce koncentrowała się na pytaniach: kiedy i w jakim tempie zacznie opadać, kiedy zobaczymy jej jednocyfrowy odczyt i czy Rada Polityki Pieniężnej nie jest zbyt „gołębia” w podejściu do polityki stóp procentowych.

Niektóre pytania przestały być aktualne. We wrześniu dynamika wzrostu cen spadła do 8,2%. Tuż przed wyborami prezes NBP Adam Glapiński nawet inflację uroczyście odwołał. I dlatego Rada pod jego kierownictwem (bo nie wszyscy jej członkowie są optymistami) we wrześniu szarpnęła się na obniżkę stóp procentowych aż o 0,75 pkt proc., a na październikowym posiedzeniu odjęła kolejną ćwiartkę.

Złośliwi mówili, że mieliśmy do czynienia z „wyborczą” obniżką stóp procentowych. Taką decyzją Rada mogła komunikować Polakom, że inflacja jest pod kontrolą, nie ma więc sensu dusić gospodarki wysokimi stopami. Z kolei kredytobiorcom obniżki mogły przynieść realną ulgę w domowym budżecie, choć trzeba pamiętać, że nie każda osoba spłacająca kredyt takiej ulgi doświadczy (tu więcej o tym, jak poziom stóp procentowych przekłada się na wysokość rat kredytowych).

Dziś coraz częściej zaczyna się mówić o ryzyku powrotu inflacji na ścieżkę wzrostu. Mamy zamrożone ceny energii. Co najmniej do grudnia utrzymana będzie zerowa stawka VAT na żywność, ale co później? Czy nowy rząd zdecyduje się ją przedłużyć? Prędzej czy później ceny wielu dóbr będą musiały się urealnić.

Przedziwne rzeczy działy się niedawno z cenami paliw. Choć zgodnie z realiami rynkowymi (droższa ropa, słabszy złoty) paliwo na stacjach benzynowych powinno drożeć, było odwrotnie. Tuż przed wyborami cena litra benzyny „95” spadła poniżej symbolicznego poziomu 6 zł. A że przez to na wielu stacjach paliwa brakowało (to znaczy – psuły się dystrybutory), to już inna historia.

Ile wyniesie inflacja w październiku?

Jesteśmy więc w punkcie, kiedy trudno prognozować. Czy inflacja jest w odwrocie? Być może nieco prawdy odsłonimy, kiedy GUS poda wstępne dane o inflacji w październiku. Przypomnę, że we wrześniu wskaźnik inflacji konsumenckiej sięgnął 8,2%. Czy kolejny odczyt będzie niższy?

Większość z Was zapewne zna tę rubrykę. Co miesiąc (od blisko dwóch lat), zanim wstępne dane o inflacji poda GUS, próbuję wybadać inflacyjne trendy. Zaglądam do pobliskiego sklepu, piekarni i na stację benzynową, gdzie spisuję ceny kilkudziesięciu produktów.

Wrzesień był pierwszym miesiącem od dawna, kiedy prawie wszystkie ceny monitorowanych przeze mnie produktów się nie zmieniły. Wyjątkiem było wspomniane paliwo. Październik przynosi niestety sporo niepokojących sygnałów. Jak więc wygląda moja prywatna inflacja w październiku 2023 r.?

Spore ruchy cenowe zaobserwowałem w przypadku warzyw i owoców, choć one w największym stopniu mają prawo podlegać sezonowym wahaniom. Staniały ziemniaki (o 17,5%) i jabłka (o 20%), ale podrożały pomidory (o 88%) i ogórki (o 117%). Pierwszy raz od wielu miesięcy poszła w górę cena cytryn (o 10%).

W sierpniu informowałem o wzroście ceny wody mineralnej, która przez wiele miesięcy się nie zmieniała. W październiku woda podrożała o kolejne 10 gr (2,9%). W jednej z poprzednich edycji „mojej prywatnej inflacji” pisałem też o pieczywie, które może być cenową bombą zegarową. Ceny pieczywa przez dłuższy czas były w miarę stabilne, głównie za sprawą ustalenia maksymalnej ceny gazu dla piekarni i cukierni, ale zdaniem ekspertów, ten system wsparcia jest dziurawy. Nie wszyscy przedsiębiorcy mogą z tej tarczy skorzystać, co prędzej czy później przełoży się na wyższe ceny.

I chyba coś jest na rzeczy. Popularny chleb baltonowski w mojej piekarni podrożał w październiku o 6 gr (1,6%), a bułka grahamka o 8 gr (7,3%).

A co z ceną paliwa? We wrześniu tankowałem „w promocji” za 5,99 zł za litr. Obecnie cena „95” wzrosła już do 6,29 zł, czyli o 5%. Co ciekawe i absurdalne, paliwo drożeje, gdy na światowych rynkach cena ropy spada, a złoty się umacnia. A przypomnę, że w koszyku inflacyjnym GUS wydatki na paliwo stanowią mniej więcej 10% wydatków przeciętnego gospodarstwa domowego.

W powyższej tabeli pokazałem ceny poszczególnych produktów, z których składam koszyk zakupowy. W poniższej tabeli podaje liczbę czy gramaturę produktów wchodzących w skład koszyka i jego wartość.

W październiku za wszystko, a więc produkty żywnościowe i paliwo zapłaciłbym 636 zł, o 4,3% więcej niż we wrześniu. Wartość części żywnościowej koszyka to 322 zł, a więc 3,9% więcej niż w poprzednim miesiącu. Inflacja paliwowa – jak już wspomniałem – wyniosła 5% w skali miesiąca.

Jak mój koszyk zakupowy ma się w stosunku do cen z października ubiegłego roku? Wartość całego koszyka była wyższa o 1,6%, część żywnościowa o 15%. Ale za paliwo nadal płacę znacznie mniej niż przed rokiem. W październiku 2022 r. litr benzyny kosztował 6,93 zł, a więc obecnie jest tańsze o 9,2% niż rok temu.

Zdjęcie tytułowe: Maciej Bednarek