29 kwietnia 2020

Z powodu koronawirusa sądy nie działają, rozprawy się nie odbywają, ale… terminy przedawnienia biegną. „Podwójna promocja” dla banków?

Z powodu koronawirusa sądy nie działają, rozprawy się nie odbywają, ale… terminy przedawnienia biegną. „Podwójna promocja” dla banków?

Epidemia koronawirusa zatrzymała życie w kraju, więc i życie sądowe. Sędziowie zajmują się tylko pilnymi sprawami – jak np. decyzje o tymczasowym aresztowaniu – a całą resztę pracy sądy odkładają na czas po „odmrożeniu” Polski. Choć „zamrożone” są terminy procesowe, to biegną terminy przedawnienia. Niektórzy prawnicy mówią nawet, że specustawa antykryzysowa to „podwójna promocja” dla banków

Od połowy marca Polska „działa” na zwolnionych obrotach. Kto nie musi, nie wychodzi do pracy (kultywujemy pracę zdalną, z różnym efektem). Zakupy robimy tylko wtedy, kiedy musimy, a z domu wychodzimy tylko w masce zakrywającej twarz. Niektóre „niestrategiczne” sklepy i punkty usługowe są zamknięte lub mają skrócone godziny działania i ograniczoną liczbę osób obsługujących klientów.

Zobacz również:

A co słychać w sądach? Znajomi prawnicy mówią, że do końca maja w większości sądów panuje tryb „emergency”, czyli sędziowie zajmują się tylko sprawami pilnymi, które nie mogą czekać (np. posiedzenia aresztowe). Wszystkie planowane rozprawy spadły z wokand.

„Zamrożenie” sądów pokazuje jak bardzo rządzący nie poradzili sobie z reformą wymiaru sprawiedliwości w sensie technicznym – czyli jeśli chodzi o jego odbiurokratyzowanie i informatyzację. Owszem, akta bywają już dostępne w wersji cyfrowej, ale jeśli chodzi o samo procedowanie spraw, to sądy zatrzymały się w XX wieku.

Nie rozumiem dlaczego nie można uruchomić platformy do prowadzenia rozpraw w formule wideokonferencji oraz platformy, na którą można byłoby „wrzucać” pisma procesowe przez internet. Skoro polska szkoła nagle zaczęła pracować w trybie online (też na pół gwizdka, ale jednak), zaś praktycznie wszystkie spotkania biznesowe odbywają się na platformach typu Zoom, Skype, czy Teams, to dlaczego nie można w tej formule prowadzić rozpraw, choćby niektórych? Być może sądy są instytucją zbyt skrępowaną przepisami prawa, by było to możliwe, ale tym większy byłby to zarzut do ludzi, którzy chcieli sądy reformować.

Czytaj więcej o tym: Wirtualna sala sądowa zamiast prawdziwej, wideoczat zamiast przesłuchania, pliki komputerowe zamiast akt. Tak działa sąd elektroniczny

Czytaj też: A gdyby tak sędziów zastąpić… sztuczną inteligencją? 

Co ta sytuacja oznacza dla osób szukających w sądach sprawiedliwości? Ano tyle, że będą musieli na tę sprawiedliwość dłużej poczekać. Prawnicy szacują, że opóźnienie w rozpatrywaniu spraw czekających w kolejce sięgnie mniej więcej roku, o ile sądy ruszą pełną parą z końcem maja.

Podwójna promocja dla banków?

Może to mieć znaczenie nie tylko dla osób czekających na orzeczenia w sprawach rodzinnych, czy majątkowych, ale też dla sporej grupy frankowiczów, którzy poszli do sądów ze swoimi kredytami, domagając się ich unieważnienia. Najpierw sprawy zaczęły być odraczane z powodu nowych pytań prejudycjalnych, które sędziowie zgłaszają do europejskiego sądu TSUE, a teraz jeszcze doszedł koronawirus.

Jest i drugi problem. Pomimo unieruchomienia sądów i zawieszenia biegu terminów procesowych (a więc jeśli strony wymieniają się – za pośrednictwem sądu – pismami procesowymi, to „zamrożony” jest termin odpowiedzi, zwykle wyznaczany na 7 lub 14 dni), nie zostały zawieszone terminy przedawnienia roszczeń cywilnoprawnych.

„Pomimo, że w projekcie tzw. ustawy antyCovid było proponowane takie rozwiązanie, podczas prac nad ustawą zostało ono usunięte. W związku z tym brak jest w chwili obecnej jakiejkolwiek regulacji, które chroniłyby skutecznie konsumentów – w tym tych, którzy mają roszczenia z tytułu umów kredytowych walutowych, zarówno denominowanych, jak i indeksowanych – przed przedawnieniem ich roszczeń. Bieg przedawnienia może zostać wstrzymany na zasadach ogólnych, tj. poprzez wniesienie sprawy do sądu”

– mówi mec. Mariusz Mazepus, którego kancelaria specjalizuje się m.in. w sprawach frankowiczów przeciwko bankom. Dla najbardziej zdeterminowanych frankowiczów to być może nie będzie przeszkoda, bo pozew w sądzie można złożyć np. elektronicznie (choć nie wiem czy w każdym). Można też go przywieźć do sądu (biura podawcze co prawda przeważnie są zamknięte, ale funkcjonują specjalne skrzynki). Jest też możliwość nadania listu poleconego na poczcie (choć poczty pracują też w trybie awaryjnym i są dość długie kolejki).

Ale jeśli ktoś chciałby stosować się wprost do zaleceń władz, założeń akcji #zostanwdomu i nie załatwiać „na mieście” żadnych spraw, poza tymi, które wiążą się z „zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych”, to nie powinien wychodzić do sądu, ani na pocztę. Zostaje droga elektroniczna złożenia pozwu, która – biorąc pod uwagę jak mało rzeczy w sądach dobrze działa w wersji elektronicznej – nie u wszystkich budzi zaufanie.

Stąd prawnicy mówią o „podwójnej promocji” dla banków, którą załatwiła im ustawa antyCovid’owa. Z jednej strony zamrożenie pracy sądów na co najmniej półtora miesiąca (a prawdopodobnie na dwa i pół) oznacza mniej więcej roczne opóźnienie w rozpatrywaniu spraw, a z drugiej strony ustawa nie zawiesza terminów przedawnień, więc jakaś część frankowiczów z powodu epidemii „wpadnie w przedawnienie”.

#zostanwdomu, ale #skladajpozew? Sądy nie działają, ale…

Sprawę załatwiłoby zapewne wprowadzenie stanu klęski żywiołowej, ale rząd upiera się, że w Polsce żadnej klęski nie ma. Niektórzy prawnicy zastanawiają się, czy do przerwania przedawnienia wystarczyłoby powołanie się na siłę wyższą lub zasady współżycia społecznego. Ale i tu wieści dla konsumentów nie są dobre:

„Zgodnie z art. 121 pkt. 4 k.c. bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju – przez czas trwania przeszkody. W chwili obecnej nie wprowadzono stanu nadzwyczajnego w rozumieniu art. 228 ust. 1 Konstytucji, co może być potraktowane jako niewystąpienie siły wyższej”

– mówi mec. Mazepus. Jego zdaniem skoro formalnie istnieją drogi składania pozwów przerywających bieg przedawnienia, to powoływanie się później na siłę wyższą może być skutecznie podważone przez bankowych prawników. A co z zasadami współżycia społecznego?

„Według art. 5 Kodeksu cywilnego nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tegoż prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Teoretycznie istnieje zatem możliwość powołania się na zasady współżycia społecznego przez kredytobiorcę, któremu z powodu pandemii przedawniło się roszczenie frankowe (bo nie mógł wnieść pozwu do sądu np. w kwietniu). Podobnie jednak jak w przypadku siły wyższej, rozwiązanie to niesie ze sobą ryzyko kolejnych sporów sądowych o rzeczywistą niemożliwość wytoczenia powództwa wcześniej”

– dodaje prawnik. Jego zdaniem ci frankowicze, którzy zamierzają walczyć o unieważnienie umowy, ich roszczenia mogą się przedawnić, a nie zdecydowali się jeszcze na dochodzenie swoich praw na drodze sądowej, powinni zebrać się w sobie i mimo pandemii doprowadzić – jakąkolwiek ścieżką – do skutecznego przerwania biegu terminu przedawnienia (np. składając w sądzie pozew).

Czytaj więcej o tym: Przedawnienie roszczeń, czyli największy wróg frankowicza. Jak się przed nim zabezpieczyć? Są tylko dwa w miarę niezawodne sposoby

Subscribe
Powiadom o
10 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
Jarek
4 miesięcy temu

Przedawnienia zapadają z końcem roku, a więc czasu na złożenie pozwu jest 7 miesięcy

EKD
4 miesięcy temu
Reply to  Jarek

Taka zasada obowiązuje tylko w przypadku, gdy strony nie ustaliły terminu spełnienia świadczeń. A w umowach kredytów hipotecznych te terminy są zawsze podane, z tego co wiem. Co to oznacza dla frankowicza? Przykładowo, jeśli zapłacił pierwsza ratę kredytu 28 kwietnia 2010 roku to 29 kwietnia 2020 roku będzie ona przedawniona.

4 miesięcy temu
Reply to  Jarek

Straszne rzeczy Pan pisze… Nie będzie tak w każdym przypadku!!! A właściwie w przypadku konsumentów kredytów frankowych nie będzie tak w ogóle! (tych zaciągniętych do 8 VII 2019 r. – data zawarcia umowy) Konsumenci, czyli miażdżąca większość tzw.”frankowiczów”, którzy mają już wymagalne roszczenia wobec banków – nie skorzystają z przedłużenia terminu przedawnienia do końca roku kalendarzowego, które wynika z nowego brzmienia art. 118 k.c. Powyższe stanowisko potwierdza także Rzecznik Finansowy. Dla wnikliwych: Tylko co do zasady, do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, tj. 9 VII 2018 r. i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się przepisy… Czytaj więcej »

Tomasz
4 miesięcy temu

Autor artykułu nie uwzględnił aktualnego brzmienia art. 118 kodeksu cywilnego:
„Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.”
Z przepisu tego wynika, że obecnie termin przedawnienia roszczeń frankowiczów kończy się z upływem roku. To, że przez kilka miesięcy występują utrudnienia ze złożeniem pozwu, nie ma wpływu na przedawnienie.

4 miesięcy temu
Reply to  Tomasz

Panie Tomaszu, niestety nie ma pan racji…
W przypadku roszczeń konsumentów termin przedawnienia będzie wciąż wynosił 10 lat (3 lata dla świadczeń okresowych), a jego bieg nie będzie kończył się z końcem roku, tylko w jego trakcie.
W dacie zawierania umów kredytów frankowych obowiązywała właśnie taka treść art. 118 k.c. (tj. do lipca 2018 r.) i zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy nowelizującej taka treść ma zastosowanie w sprawach kredytów frankowych (dz.u.1104 .2018).
http://www.pozwy-frankowicze.pl

Tomasz
4 miesięcy temu

Roszczenia dotyczące zwrotu nienależnego świadczenia nie są roszczeniami konsumenckimi. Nie wynikają z dokonywanej czynności prawnej (zob. art. 22(1) k.c.). Nie stosuje się wyjątku, o którym Pan pisze.

4 miesięcy temu
Reply to  Tomasz

Reprezentuje Pan bardzo kontrowersyjny pogląd, którego nie podzielam. Niestety nie sprecyzował Pan charakteru roszczenia w swoim wcześniejszym poście. Roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia są bardzo wąską kategorią z katalogu roszczeń dotyczących kredytów frankowych. W procesie przesłąnkowym podstawą zwrotu jest unieważnienie umowy kredytowej – a więc stosunek konsumencki. Z kolei w przypadku sprawy o unieważnienie umowy, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od wyroku unieważniającego umowę. Zatem co do zasady w dalszym ciągu w sprawach frankowych zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące przed nowelizacją.

Agnieszka
4 miesięcy temu

Banki mają gorzej i piszę to bez sarkazmu. Jak ktoś nie płaci, to też mają utrudnione pozywanie – a u nich przedawnienie 3 lata, z czego często rok, dwa już minęły.

4 miesięcy temu
Reply to  Agnieszka

Do tego zgodnie z teorią części doktryny bieg terminów przedawnienia dla banków rozpoczyna się w chwili wpisania klauzli abuzywnej do Rejestru Klauzul Niedozwolonych UOKiK. Choć nie jest to powszechnie podzielany pogląd przez sądy…

anonymous
4 miesięcy temu

Panie mecenasie, panie redaktorze, dwa miesiące temu zgłosiłem reklamację w rachach tzw. chargeback. Do chwili obecnej brak odpowiedzi co oznacza że roszczenie uznali. Jak skutecznie zwrócić się w celu zrealizowania żądania reklamacyjnego? Z góry dziękuję za odpowiedź.

Subiektywny newsletter

Bądźmy w kontakcie! Zapisz się na newsletter, a raz na jakiś czas wyślę ci powiadomienie o najważniejszych tematach dla twojego portfela. Otrzymasz też zestaw pożytecznych e-booków. Dla subskrybentów newslettera przygotowuję też specjalne wydarzenia (np. webinaria) oraz rankingi. Nie pożałujesz!

social-facebook social-feed social-google social-twitter social-instagram social-youtube social-linkedin social-rss top-search top-menu